Học quản lý cảm xúc: Dễ bị bỏ lơ, nhưng lại quan trọng không kém việc học văn hoá  

Chia sẻ bài viết này với các bà mẹ khác

Thomas O'Donnell đang đọc về Chú Rùa Twiggle cho các học sinh mẫu giáo của mình tại Trường Tiểu học Matthew Henson ở Baltimore. (Elissa Nadworny / NPR)

 

Những đứa trẻ mẫu giáo của Thomas O’Donnell đều nhảy cẫng lên khi được học về Chú Rùa Turtle – một nhân vật hoạt hình được nhân cách hoá.

Ai có thể cho thầy biết tại sao Twiggle lại thật buồn ở đây“, O’Donnell hỏi lớp học của mình tại Trường Tiểu học Matthew Henson ở Baltimore.

Bởi vì bạn ấy không có bạn bè,” một học sinh nói vọng lên.

Và làm thế nào để biết rằng một người đang cảm thấy buồn bã?

Họ cụp mắt xuống!” Cả lớp hét lên.

Vâng, Chú Rùa Twiggle thật cô đơn. Nhưng, cuối cùng, chú ta kết bạn với một con nhím, một bạn vịt và một chú chó. Và trên đường đi, anh ấy học những điều quan trọng: cách chơi, giúp đỡ và chia sẻ với những nhân vật này.

Đây là những kỹ năng quan trọng mà tất cả chúng ta cần phải học, ngay từ chương trình mẫu giáo và tiểu học. Một số lượng lớn các nghiên cứu cho thấy rằng việc nắm bắt các kỹ năng xã hội sớm hơn có thể giúp con người vượt qua mọi rắc rối trong cuộc sống trưởng thành

Vì vậy, liệu trường học có nên dạy trẻ em việc quản lý cảm xúc và giải quyết mâu thuẫn kĩ như việc họ dạy trẻ cách làm Toán và Đọc? Người sáng tạo ra Chú Rùa Twiggle khẳng định rằng câu trả lời là có.

Làm sao để phát triển chỉ số cảm xúc EQ – Emotional Intelligence?

Chú Rùa Twiggle là một phần của chương trình Chiến lược Thúc Đẩy Tư duy Thay thế (Promoting Alternative Thinking Strategies- PATHS). Nó được thiết kế để giúp trẻ nhỏ nhận dạng và thể hiện cảm xúc của mình.

Trường Tiểu Học Matthew Henson là một trong số 1.500 trường học trên toàn nước Mỹ sử dụng chương trình này – một chương trình được phát triển lần đầu tiên vào thập niên 1980.

Mỗi tuần, học sinh lại có hai bài học kéo dài từ 15 đến 20 phút về các chủ đề như sự tự chủ và đối xử với người khác một cách tôn trọng. Đặc biệt đối với trẻ còn nhỏ tuổi – ở lớp mẫu giáo và lớp một – chú Rùa Twiggle gần như trở thành cuốn sách hướng dẫn của các em trong việc quản lý cảm xúc.

O’Donnell nói rằng học sinh của ông thực sự hứng thú với các bài học. Họ được dạy làm “động tác Rùa con” khi họ đang buồn. “Đó là động tác khi các bé dừng lại và vòng cánh tay quanh mình – sau đó các em sẽ phải nói ra vấn đề của chúng là gì, ” ông giải thích.

Học sinh của O’Donnell làm “động tác rùa” mọi lúc – thậm chí cả ở hành lang và trong lớp học.

Ngay trước khi lớp học bắt đầu, ví dụ, một cô bé nói với bạn, “Tớ không thích khi bạn chạm vào tóc của tớ – nó làm tớ không vui.”

“Xin lỗi cậu nhé!” Bạn cô đáp lại.

Trong khi hầu hết trẻ em sẽ tự tìm ra các cách giải quyết như vậy, hoặc với sự giúp đỡ của cha mẹ, O’Donnell nói, các bài học rùa Twiggle giúp các bé học những cách giải quyết mâu thuẫn này nhanh hơn.

Và đối với một số trẻ đặc biệt là những em có cuộc sống gia đình gặp khó khăn/ đổ vỡ, Twiggle là sự hướng dẫn đầu tiên và duy nhất của các em trong việc thể hiện cảm xúc bản thân một cách lành mạnh. Ông nói. “Một số bé thậm chí còn không có đủ từ vựng  để diễn tả cảm xúc của các em trước khi chúng tôi giới thiệu chương trình này.”

Những trò chơi dài hạn cho trẻ

Đã có những báo cáo trước đây về một nghiên cứu quốc gia so sánh PATHS và các chương trình khác có hiệu quả tích cực tương tự ở trường mầm non. Nghiên cứu cho thấy rằng những trẻ có dấu hiệu kích động, quậy ở trường học và ở nhà – thậm chí là ở trẻ nhỏ – thường có vấn đề về sức khoẻ tâm lý và khuynh hướng phạm tội nhiều hơn ở những năm trưởng thành.

Vì vậy, Kenneth Dodge, một nhà tâm lý học tại Đại học Duke (Mỹ), đã hỏi, “Liệu chúng ta có thể làm điều gì đó để ngăn chặn những vấn đề đó xảy ra?” Và ông đã cống hiến sự nghiệp của mình để trả lời câu hỏi đó.

Ông và các đồng nghiệp của ông đã triển khai Dự án FastTrack để xem liệu họ có thể thay đổi quỹ đạo cuộc sống của những học sinh này  bằng cách dạy họ những gì mà các nhà nghiên cứu gọi là “phát triển tư duy tình cảm”

Trở lại năm 1991, họ tìm kiếm những đứa trẻ 5 tuổi có cách vấn đề về hành vi xã hội ở các trường học trên khắp đất nước. Sau khi phỏng vấn giáo viên và phụ huynh, các nhà nghiên cứu đã xác định được 900 trẻ em có nguy cơ gặp vấn nạn cao nhất sau này.

Một nửa trong số những đứa trẻ này vẫn đi học như thường lệ – các em được tiếp cận với tư vấn riêng hoặc hỗ trợ dạy kèm miễn phí. Số còn lại được tham già vào các bài học PATHS, song song cùng những hỗ trợ khác như tư vấn và dạy kèm, và cha mẹ của các em cũng được đào tạo – tất cả diễn ra cho đến khi các em học sinh tốt nghiệp trung học.

Ở độ tuổi 25, những người tham gia chương trình đặc biệt không chỉ thành công hơn ở trường học, mà còn có tỷ lệ phạm tội thấp hơn hẳn và ít gặp vấn đề về sức khoẻ tâm thần và lạm dụng chất gây nghiện. Kết quả của cuộc nghiên cứu kéo dài hàng thập kỷ này đã được công bố vào tháng Chín trong Tạp chí Tâm lý học Hoa Kỳ.

Dodge khẳng định rằng các phát hiện đã chứng minh một sự thật: “Nếu chúng ta có thể xoá mù chữ, chúng ta cũng có thể dạy về ngôn ngữ học xã hội và tình cảm”.

Chi phí và lợi ích

PATHS và FastTrack không phải là chương trình duy nhất có hiệu quả này. Một chương trình phát triển tư duy tình cảm và kĩ năng xã hội khác mang tên RULER, được phát triển tại Đại học Yale (Mỹ), cũng đã cho thấy những kết quả đầy hứa hẹn. Và mỗi năm, Chương trình Kết hợp Văn hoá, Kĩ Năng xã hội và Tư duy tình cảm của Chicago (Mỹ) đánh giá các chương trình này trên khắp đất nước dựa trên các chứng minh xác thực.

Vì vậy, lợi ích ở đây là gì? Tại sao không phải trường học nào cũng có những chương trình dạy quản lý cảm xúc như vậy?

Dễ hiểu thôi, những chương trình này rất đắt tiền.

Chương trình FastTrack đầy đủ, chuyên sâu có chi phí khoảng 50.000 đô la cho mỗi sinh viên, trong khoảng thời gian 10 năm. Các trường cũng có thể lựa chọn và áp dụng các yếu tố riêng lẻ của chương trình, thay vì toàn bộ chương trình.

Ví dụ, các bài học PATHS về chú rùa Twiggle tại Trường Tiểu Học Mathew Henson có chi phí ít hơn – khoảng $ 600 để khai giảng một lớp, cộng với 100 đô la mỗi năm để duy trì hoạt động. Theo Dodge, tuy các chương trình có vẻ đắt tiền, nhưng chi phí cho mỗi trẻ tham gia chương trình này thực sự thấp hơn các hệ luỵ về sau, cũng như chi trả cho các chương trình giam giữ và phục hồi cho tội phạm vị thành niên. Trong một xã hội, chúng ta tốn rất nhiều cho các chương trình khắc phục hậu quả – theo Dodge, các chương trình như PATHS trong khi đó có thể phòng ngừa hành vi tội phạm, và cắt giảm những chi phí phát sinh về sau. Tại trường Clark K-8 ở Cleveland, học sinh lớp năm Tommy DeJesus Jr. cho biết em nghĩ rằng chương trình rất “xứng đáng đồng tiền bát gạo”. DeJesus đã được tiếp xúc với chương trình PATHS từ khi còn học mẫu giáo, và em nói rằng em vẫn đang tiếp tục sử dụng các kỹ năng xã hội mà em học được từ chú Rùa vui nhộn Twiggle. Ví dụ, DeJesus nói, anh đã nhanh chóng can thiệp khi thấy một người bạn của mình đang bị bắt nạt vào hôm trước. “Họ đã trêu chọc của đôi giày của bạn ấy và cách bạn ấy ăn mặc. Tôi đã lên tiếng và bảo vệ người bạn kia, ‘Chỉ vì bạn có đôi giày và cậu ấy không có, không có nghĩa là bạn có quyền bắt nạt cậu ấy”. Điều thú vị nhất ư? Tất cả các cậu trai lấc cấc kia đã lắng nghe và tôn trọng DeJesus.

Bản quyền năm 2015 NPR. Để xem thêm, hãy truy cập http://www.npr.org/

Bởi Maanvi Singh – Ngày 02/01/2015

Uyên Lê biên soạn.

Các giai đoạn phát triển của trẻ Cuộc sống gia đình Giáo dục Lời khuyên Niềm vui gia đình Phong cách sống Sức khòe