GIÁO DỤC SỚM - NÊN CHĂNG?

lead image

Từ trước giờ có rất nhiều bài phản biện xung quanh vấn đề giáo dục sớm hay không. Mình văn không hay chữ không tốt nên cũng không dám chém gió gì nhiều. Nhân tiện có bài của tiến sỹ Hương, mình cũng xin phép chia sẻ góc nhìn của mình. Có những ý kiến của tiến sỹ, mình rất đồng tình, tuy nhiên có những quan điểm mình không đồng tình cho lắm. Tuy nhiên, mỗi người một quan điểm khác nhau, nên khó có thể nói ai đúng ai sai, chỉ là phù hợp với gia đình nào mà thôi.

GIÁO DỤC SỚM - NÊN CHĂNG?

Mẹ Ngân JP là một bà mẹ nổi tiếng và được nhiều bà mẹ theo dõi học hỏi cách nuôi và dạy con. Sau đây là chia sẻ của Mẹ về quan điểm Giáo Dục Sớm!

1. GIÁO DỤC SỚM HAY TIỂU HỌC HÓA

 
Chắc hẳn rất nhiều mẹ cùng thời với mình, khi mới bắt đầu chập chững vào con đường giáo dục sớm, đều gắn liền với phương pháp GLENN DOMAN – vô cùng ngưỡng mộ và luôn trăn trở, áy náy tại sao con mình không thích thẻ, trong khi con người ta lại thích thế, yêu thế, đọc giỏi thế. Mình đã từng dạy GLENN cho Nghé, và thất bại, đã thử đi thử lại rất nhiều lần, bằng nhiều cách, nhưng không có kết quả. Có thể vì mình áp dụng chưa đúng, nhưng theo mình nghĩ là con mình không thích. Theo thuyết trí thông minh đa dạng, mỗi người đều có thế mạnh về một trí thông minh khác nhau, và có niềm yêu thích với một lĩnh vực khác nhau: có người yêu ca hát, người yêu toán, người yêu vận động…. Tạo hóa sinh ra mỗi con người là một cá thể riêng biệt, không ai giống ai. Và “Không nên đánh giá con cá qua khả năng leo cây”. Biết thế, nên mình không cố dạy chữ trước tuổi nữa, mà thay vào đó, quan sát con, nhìn con thích gì, muốn gì và dạy con theo hứng thú của con. Mình đồng ý với quan điểm của TS. Hương, là việc biết đọc biết viết đến cấp 1 các con có thể bắt đầu sẽ được học hết. Mình cũng rất thích câu nói của chị Phan Hồ Điệp là “Giáo dục sớm” chứ không phải “Tiểu học hóa”, nên bản thân mình không quá coi trọng việc biết đọc biết viết sớm trước độ tuổi, vì đến cấp 1 rồi các bạn cũng sẽ được học hết, nên mình cũng luôn muốn giữ cho các bạn bé niềm yêu thích khi đến trường.
 

Tuy nhiên, không phải vì thế mà mình thấy việc dạy chữ sớm cho con là không tốt. Bạn bè của con mình có rất nhiều bạn biết đọc lúc mới chỉ hơn 2 tuổi, và mình rất ngưỡng mộ. Tuy nhiên, không vì thế mà mình so sánh, hay bắt ép con học theo. Mỗi trẻ một khác, đơn giản là bạn đó có hứng thú với con chữ hơn mà thôi, còn hứng thú của con mình là ở chỗ khác. Và những bà mẹ thành công với Glenn, ngoài nỗ lực còn rất biết cách để tạo hứng thú cho con phát huy khả năng của mình.

 

Quay lại vấn đề Giáo dục sớm. Giáo dục sớm có phải là chỉ biết đọc biết viết là xong không? Chắc chắn là không, giáo dục sớm bao phủ toàn bộ tất cả các khía cạnh giúp trẻ phát triển nhận thức của mình. Cũng giống như việc học toán không chỉ là học mỗi con số 1,2,3 hay cộng trừ nhân chia là hết. Những bà mẹ giáo dục sớm mình biết, họ thành công với Glenn Doman, con cái họ biết đọc rất sớm, nhưng chưa trường hợp nào mình biết mà lại chỉ chăm chăm dạy con mỗi con chữ. Họ biết rất rõ việc phải liên hệ với thực tế như thế nào, biết rõ việc cho con tham gia các hoạt động ngoài trời tốt thế nào. Các bà mẹ mình biết, hầu như không quá chú trọng/ cuồng một phương pháp nào quá, mà họ chỉ nương theo con mình, “lên giáo trình/ chương trình” phù hợp với con mình, và dạy theo hứng thú của con mình. Giáo dục sớm với họ không chỉ gói gọn trong con chữ, mà đó chỉ là một phần rất nhỏ, còn kỹ năng, còn giác quan, còn địa lý, còn khoa học, còn art, còn 1 ti tỉ thứ khác. Giáo dục sớm rộng lắm, bao la lắm. Và các mẹ đó đều biết: không chỉ mỗi giai đoạn vàng, mà là cả một quá trình đến khi con trưởng thành. Thực tế, đúng là có một số người chỉ chăm chăm và áp lực việc con học đọc viết trước tuổi, muốn con làm thần đồng.

 

Nhưng khi mẹ yêu con đủ, hiểu con đủ, các áp lực đó qua đi, nhường chỗ cho “Niềm vui”. Không nên vì một số nhỏ mà đánh đồng cả một cộng đồng giáo dục sớm đều như thế. Phần đông các mẹ giáo dục sớm mình biết, đều lấy “vui” làm kim chỉ nam khi dạy cho con, chứ không phải là “ép”. Nên có lẽ hơi phiến diện chăng khi cho rằng tất cả các mẹ giáo dục sớm đều là ép buộc con?

 

Nhớ hồi xưa mình ở nhà cũ, khoảng 8h tối, mình nghe được tiếng bố mẹ dạy một bạn con khoảng 4 tuổi học: “1 cộng 1 bằng mấy? Hai? Sao m dốt thế, có thế mà cũng không biết. Đây là số mấy? Số hai” và cộng hưởng thêm tiếng đứa con vừa thút thít khóc, nghe thương không thể tả nổi. Bạn con đó thích học không: tất nhiên là không khi con học trong tiếng khóc? Liệu đó được gọi là giáo dục sớm? Lại một trường hợp khác, con trẻ luôn khao khát học hỏi, luôn nói :”mẹ ơi, mẹ xếp hình với con đi, mẹ làm thí nghiệm cho con đi, mẹ đọc chữ này cho con đi…”. Khi con có niềm vui và hứng thú như thế, liệu mẹ có nên nói :”Không, con chưa đủ tuổi, đợi lớp 1 rồi học nha con”. Vô hình chung cắt đứt mất niềm yêu thích của trẻ hay sao?

 

2. NÊN HAY KHÔNG HỌC TIẾNG ANH TỪ BÉ

 
Thực sự vấn đề này vẫn còn nhiều tranh cãi. Kiến thức của mình còn bé nhỏ giữa biển kiến thức mênh mông. Tuy nhiên, mình có niềm tin khi dạy con song ngữ từ bé. Có người bảo mình: M dạy nó sớm thế làm gì. Hồi xưa m có được học tiếng anh sớm thế đâu mà bây h tiếng anh của m vẫn tốt đấy thôi. Tuy nhiên, bản thân mình chưa bao giờ thấy đấy là tốt, và chưa thực sự tốt như mình muốn. Và mục tiêu mỗi người đặt ra khác nhau. Mình muốn con mình có thể sử dụng ngoại ngữ từ sớm, để tối ưu hóa ngôn ngữ nhằm mở rộng kiến thức của bạn í. Vậy thôi. Lứa tuổi nào cũng có thể học ngoại ngữ, và nếu chăm chỉ đều có thể học tốt ngoại ngữ. Nhưng nếu được tiếp xúc dần dần và một cách tự nhiên, việc học của bạn ấy sẽ trở nên thực sự nhẹ nhàng, và dần dần các bạn sẽ làm chủ được ngoại ngữ thành ngôn ngữ của mình. Ở nhà, có khi con mình bảo :”Con không thích mẹ nói tiếng Anh đâu, mẹ nói tiếng Việt đi”. Ok, mẹ nói tiếng Việt. Một lúc bạn ấy lại bảo “Con thích tiếng Anh cơ, mẹ nói tiếng Anh đi. English, please”. Ok. Mẹ nói tiếng Anh. Quan trọng không phải là kiến thức, quan trọng là bạn ấy thích, bạn ấy có hứng thú với việc học.
 
Chung quy lại, học hay không, tất cả đều là từ “Vui”. Nếu vui thì không có gì là cướp mất tuổi thơ của con, và ép buộc con cả. Con vẫn học tiếng anh, vẫn đi dã ngoại, vẫn xem flashcard, vẫn cân bằng cuộc sống, có sao đâu?

 

3. GIÁO DỤC SỚM ĐÃ THAY ĐỔI MÌNH NHƯ THẾ NÀO

 

3.1 Hiểu biết hơn

Việc tìm hiểu về giáo dục sớm đã giúp mình mở mang kiến thức hơn rất nhiều. Ví dụ như trước kia, 27 năm trên đời mình đâu có biết đến hệ mặt trời hay các danh họa nổi tiếng trên thế giới. Nhưng bây giờ, để dạy con được thì mình cũng phải tự mày mò tìm hiểu, và luôn khao khát kiến thức như một đứa trẻ. Nuôi và dạy con khiến mình tự dưng cũng luôn nhìn mọi thứ dưới góc nhìn của con trẻ, và thấy kiến thức mênh mông vô bờ bến đến nhường nào

3.2 Hiểu con hơn

Mỗi người mẹ đều yêu con theo một cách khác nhau. Mẹ giáo dục sớm hay không thì đều yêu con vô bờ bến. Tuy nhiên, giáo dục sớm giúp mình hiểu ra rằng: thương con không phải là cho roi cho vọt. GDS giúp mình biết tính khí của con từng giai đoạn như thế nào, và làm thế nào để thích nghi, hiểu con và đáp ứng đúng nhu cầu của con. GDS giúp mình và con có những thời gian vô cùng chất lượng, chơi với nhau, vui cùng nhau, yêu nhau và hiểu nhau nhiều.

3.3 Trải nghiệm nhiều hơn

Trước khi có con và nghiên cứu GDS, mình đã thích đi du lịch, nhưng chỉ thích kiểu nghỉ dưỡng thôi. Có con và nghiên cứu GDS rồi, mình thèm đi du lịch nhiều hơn, và hay đổi hoàn toàn cách đi. Bây giờ, mục tiêu chính là trải nghiệm, nên mình như được sống cuộc sống thú vị hơn rất nhiều. Trải nghiệm cùng con giúp mình yêu đất nước con người Việt Nam biết bao nhiêu, giúp mình vỡ ra: đi không chỉ để nhìn, mà là để sống, và để hiểu, để yêu.

3.4 Nhẫn nhịn tốt hơn

GDS đã giúp mình thay đổi tính cách khá nhiều. Từ một người khá nóng tính (Bây giờ vẫn nóng), mình đã học được cách nhẫn nhịn với con, để lắng nghe con, và từ đó, nhẫn nhịn, bao dung và lắng nghe mọi người. Thực sự GDS làm nhân cách mình tốt hơn rất nhiều.
 
ngan-jp
Mẹ Ngân JP

3.5 Sáng tạo hơn

Nghiên cứu GDS, mình mới thấy các bà mẹ ở VN và trên khắp thế giới sao họ sáng tạo thế. Họ có thể nghĩ ra hàng ngàn trò thú vị từ những vật dụng rất quen thuộc. Học rồi làm theo cho con, dường như mình cũng nhìn mọi sự vật với một ánh mắt khác. Mình có thể nhìn chiếc lá, ra con chim hoặc trái tim, có thể nhìn lõi giấy vệ sinh thành đoàn tàu, con cú… Không chỉ trong mỗi lúc chơi với con mà trong tất cả hoạt động hàng ngày. Không thể phủ nhận GDS đã giúp mình sáng tạo hơn rất nhiều.

3.6 Vui, yêu đời hơn

Cộng hưởng của hiểu biết, sáng tạo, trải nghiệm, nhẫn nhịn… là niềm vui. Mỗi phút giây chơi cùng con là mỗi phút giây mình thấy hạnh phúc, vui vô cùng. Khi dần bỏ qua được những nỗi bực dọc không đáng có, cùng nhìn đời với ánh mắt của trẻ thơ, cuộc sống này thật hạnh phúc và đẹp đẽ biết bao. Mình vẫn luôn nói: “Làm mẹ là trải nghiệm thú vị nhất trên đời”. Đặc biệt khi làm mẹ mà còn luôn được chơi vui vẻ cùng nhau, hiểu nhau, chia sẻ với nhau như những người bạn thì không gì có thể tuyệt vời hơn.

3.7 Có những người bạn đồng hành tốt bụng

Mình thấy vô cùng trân trọng khi GDS đã mang lại cho mình những người bạn rất tốt, dù chỉ biết nhau qua FB thôi nhưng luôn có cảm giác vô cùng đồng cảm với nhau và dễ dàng nói chuyện, chia sẻ quan điểm với nhau. Đặc biệt, nhờ GDS mà mình đã có một nhóm bạn đồng hành cho con mình, cùng xách nhau đi khắp mọi nơi, cùng chia sẻ đủ chuyện buồn vui, cùng chia sẻ kiến thức, cùng truyền cảm hứng tốt đẹp cho nhau, cùng nhau duy trì nguồn năng lượng tích cực.
 
Và 1001 lợi ích khác. GDS đã mang lại cho mình quá nhiều thứ. Nên các mẹ ơi, hãy cứ GDS đi, đừng lăn tăn nhiều làm gì. Cuộc sống luôn là một chuỗi những phản biện, nên hãy cứ nhìn vào điểm tốt đẹp thôi, mà lựa chọn, mà cân nhắc, rồi phân tích bằng trái tim của mình. Đừng để chữ “Giáo dục sớm” thành gánh nặng, mà hãy xem “Giáo dục sớm” như bạn đồng hành của mình, là niềm vui, niềm hứng thú. Hãy luôn xem “Giáo dục sớm” như là phương tiện để bạn Chơi cùng con, vui cùng con mà thôi. Bạn sẽ thấy nó tuyệt vời đến nhường nào.
 
Nếu bạn có bất kỳ hiểu biết, câu hỏi hoặc ý kiến về chủ đề này, xin vui lòng chia sẻ chúng trong hộp bình luận của chúng tôi dưới đây. Theo dõi chúng tôi trên FacebookGoogle+ để cập nhật các thông tin mới nhất từ theAsianparent.com Viet Nam.